მოგზაურობა ამერიკული კინოს გარშემო: ვეს ანდერსონი

wes_anderson_mk645

–„ცხოვრება წყალქვეშ“ შენი  მეოთხე ფილმია. შენი პირველი სამი ფილმის სცენარისტი შენი მეგობარი და ცნობილი მსახიობი – ოუენ უილსონია, ხოლო მეოთხე ფილმზე იმუშავე სცენარისტ და რეჟისორ –  ნოა ბაუმბაჰთან ერთად. შეგვიძლია გაგვიმხილო, როგორ იბადება მსგავსი ტიპის თანამშრომლობა?

–მე და ოუენმა ჯერ კიდევ უნივერსიტეტში დავიწყეთ სცენარების წერა. ერთად გადავიღეთ სამი ფილმი, შემდეგ ის იქცა კინოს მსახიობად და უფრო და უფრო მცირე დრო რჩებოდა წერისთვის, თან ძალიან კარგად მოგეხსენებათ, რომ მსახიობებს უფრო მეტს უხდიან, ვიდრე სცენარისტებს.. ასე დავკარგე ის, როგორც სცენარისტი. შემდეგ გადასაღებ მოედანზე გავიცანი ნოა ბაუმბაჰი, რომელსაც ვეხმარებოდი ფილმის გადაღებაში.  მუშაობის დროს ჩვენს შორის დაიბადა ერთგვარი ჰარმონია და ურთიერთგაგება და ვთხოვე დამხმარებოდა სცენარზე მუშობის დროს.   

–შენს ფილმებში სცენარს ერთ-ერთი უმნიშნელოვანესი ადგილი უკავია. ზოგი ფილმი, წიგნის მსგავსად, სახელწოდებაზეა აგებული. „ტენენბაუმების ოჯახში“ რამდენიმე ლიტერატურულმა გადახვევამ ამერიკელ კრიტიკოსებს  დიდი მწერალი –  ჯერომ სელენჯერი გაახსენა. შენი სცენარების შთამაგონებელი რეალური სიტუაციებია თუ არა?

–მე ყოველთვის რაღაცა შთამაგონებს. „ტენენბაუმები“ მინდოდა რომანის მსგავსი გამოსულიყო და, შესაბამისად, ფილმის გადაღების დროს სულ ვფიქრობდი სელენჯერზე; იგი სულ მიტრიალებდა თავში. ჩემი მთავარი მიზანი – ფილმის წიგნის სახით გადმოცემა იყო, სადაც წიგნის მსგავსად, იქნებოდა გვერდები და თავები. ჩემი მეორე ფილმის სიუჟეტი კი ვითარდება ინდოეთში და ის გადმოცემულია გრაამ გრინისა და (რადიარდ) კიპლინგის რომანების მსგავსად. რაც შეეხება „ცხოვრება წყალქვეშს“ ის არაა რომანის მსგავსი, ამ ფილმზე მუშაობისას ჩემი შთაგონების წყარო გახლდათ ფელინი და  ჟაკ-ივ კუსტო.

–შენს ფილმებში, ძალიან ხშირად ჩნდება აუზები, ამას რაიმე კონკრეტული დატვირთვა აქვს?

–არ ვიცი; ძალიან მომწონს წყალქვეშა ფოტოგრაფია და აუზის ფერი. ამ ფილმშიც, ყველაზე ხშირად, ჩნდება ცისფერი ფერი.  სიმბოლიზმად ერთადერთი რამ მომდის თავში – წყლის ქვეშ ყოფნისას, აბსოლუტურად სხვა სამყაროში გადადიხარ; ყველა ჩემს ფილმში ნაკლებად რეალისტური სამყაროა. ის უფრო შექმნილი და გამოგონილია.

–ახსენეთ ფელინი და კუსტო. თქვენი ხედვის ორიენტირზე უფრო მეტის გაგება მსურს. ამ ფილმში ჩანს თუ როგორი დიდი გავლენა მოახდინა თქვენზე 70-იანი წლების კინემატოგრაფიამ. 

–70-იანი წლების რეჟისორებიდან ჩემზე, უდაოდ, ყველაზე დიდი გავლენა მოახდინა ჰელ ეშბიმ, მაიკ ნიკოლსონმა და პიტერ ბოგდანოვიჩმა.. ასევე ევროპულმა კინომ და ჰოლივუდის რეჟისორებმა, როგორებიც გახლდნენ – ჯონ ჰიუსტონი, ერნსტ ლუბიჩი და ჰოვარდ ჰოუქსი.

–შენს ფილმებში ხშირად ჩნდება ბილ მარი, ერთ-ერთი ყველაზე ორიგინალური და თავისებური მსახიობი.

–ბილ მარიში განსაკუთრებით ორი რამეს ვეტრფი. ის არის ერთ-ერთი ყველაზე გონებამახვილი ადამიანი, რომელიც კი ოდესმე შემხვედრია, ახლაც, აქ რომ შემოვიდეს მაშინვე წაგლეკავთ და დაგიპყრობთ. ის, ერთგვარი მაგიური მესტვირეა; ყველა მაშინვე, ულაპარაკოდ გაყვება მას, ის ჰეროიკულ ქარიზმას ფლობს. ამავდროულად, ის სევდიანი, ტრაგიკული და მელანქოლიურია, განსაკუთრებით კი მისი თვალები, მისი მზერა. სწორედ ეს მხიბლავს მასში. როცა ვწერდი „რაშმორისთვის“ მის როლს, ამ შტრიხს ვეყრდნობოდი და არა მის კომიკურ მხარეს. ეს ფილმი, გარდა იმისა, რომ მისთვის დაეწერა, მის შესახებაც ყვება. 

–„წყალქვეშა ცხოვრება“ ყვება ჟაკ-ივ კუსტოზე, მიუხედავად იმისა, რომ მისი დიდი ნაწილი მოგონილია. კუსტოს ხელწერა შესამჩნევია თქვენს შემდგომ ფილმებშიც, განსაკუთრებით კი – „რაშმორში“.

–ბავშვობაში, ჩემს ძმებთან ერთად, ტელევიზორში ხშირად ვუყურებდი  ჟაკ-ივ კუსტოს. ერთგვარი ვარსკვლავი იყო და მე ის ძალიან მიყვარდა, ის ერთდროულად –  გამომგონებელი, მეცნიერი, თავგადასავლების მოყვარული და რაც მთავარია – რეჟისორი იყო, ის ჩემთვის უზარმაზარი შთაგონების წყარო გახლდათ. თან რამდენჯერაც ვნახავდი, იმდენჯერ მაგიურ, კომიკურ პერსონაჟს მაგონებდა, ის ძალიან არტისტული გახლდათ. მიუხედავად იმისა, რომ გარემო კუსტოსეულია, ფილმის მთავარი გმირები მაინც შორს დგანან კუსტოს პერსონაჟისგან.

–ფილმის ისტორია ძალიან წააგავს მონიჩელის „ბოროტმოქმედები, როგორც ყოველთვის ვერ ამოიცნეს“-ს. ადასტურებთ ამ კავშირს?

–„რაკეტა ბოთლში“ გადაღების დროს, ეს ფილმი არ მქონდა ნანახი, თუმცა მჯერა, რომ ამ კინოსურათმა ჩამოაყალიბა ერთგვარი კინომატოგრაფიული ჟანრი. ამ  ჟანრს ვიცნობდი იმ ფილმებიდან, რომელთა შთაგონების წყაროც, სწორედ მონიჩელის ეს ფილმი გახლდათ.  შემდეგ, როცა ვნახე, ბუნებრივია, ყველაფერი ნათელი გახდა.

–მამაშვილობა, მათ შორის ურთიერთობა, გარიყულობა, დისტანცია ეს არის თქვენი ბოლო სამი ფილმის ძირითადი თემა. რატომ?

–არ ვიცი, მგონი, ჯობია ეს კითხვა ფსიქოანალიტიკოსს  დაუსვათ.  ფილმის გადაღებისას ბევრ რამეს აკონტროლებ, მაგრამ არა ყველაფერს. იგივე ხდება სცენარზე მუშაობის დროსაც. რაღაცა არაცნობიერიდან მოდის და არასოდეს იცი საბოლოოდ სადამდე მიგიყვანს. 

–ფილმში გვხვდება რამდენიმე, სპეციალურად დაშვებული ელემენტი, რომელიც მხოლოდ კრიტოსების თვალისთვისაა შესამჩნევი. ხშირად თქვენი ფილმების ფინალი შენელებულია, სწორედ ეს დასასრული სძენს მათ ელეგანტურობას. ამას უფრო ღრმა მიზეზი აქვს? 

–ეს არის ის, რასაც უბრალოდ ვერ გავურბივარ. პირველად ეს ეფექტი გრიფიტმა გამოიყენა, სკორსეზემ კი ეს შენელება მუსიკას შეუხამა, აქამდე ეს არავის გაუკეთებია. შემდეგ ის ყველასთვის ხელმისაწვდომ ინსტრუმენტად იქცა და მე კი უბრალოდ მისი გამოყენების ცდუნებისგან ვერ ვიკავებ თავს. ვაღიარებ, ამ ფილმის დასასრულიც შენელებულია. 

–მიუხედავად იმისა, რომ ფილმი იტალიაში გადაიღეთ, მაინც ვერავინ იტყვის, რომ ფილმის მოქმედება იტალიაში ვითარდება.

–ვფიქრობ, რომ პირველ 40 წუთში უკვე გასაგები ხდება, რომ მოქმედება იტალიაში ვითარდება, მიუხედავად იმისა, რომ ეს იტალია ცოტათი გამოგონილია. თქვენს ქვეყანაში მიმუშავია და აქედან გაჩნდა ფილმის იტალიაში გადაღების იდეაც, მსურდა ეკრანზე მეჩვენებინა თქვენი ქვეყნის ჩემეული ვერსია. 

–თქვენ გიყვართ ერთი და იგივე მსახიობებთან მუშაობა. ასე უფრო მშვიდად გრძნობთ თავს? რა არის ამის მიზეზი?

–ჩემს ფილმებში საუბარია სიყვარულსა და ოჯახზე, შესაბამისად, მიყვარს იმ ხალხის გარემოცვაში ყოფნა, რომელსაც კარგად ვიცნობ. როცა ვიკრიბებით, გადაღების პირველი დღე ერთგვარ რიპარტირებას გავს. განსაკუთრებული ენერგია გადმოედინება, საერთო მეგობრების წრე ეცნობა სხვა ადამიანებს და მათ შორისაც იბადება მეგობრობა. ჩემი ფილმები ამაზე დგას.

–70-იანი წლების ბოლოს, „Studio System“-ის დაცემის შემდეგ ახალი თაობის რეჟისორებმა – სკორსეზე, სპილბერგი, ბოგდანოვიჩი და .აშ. –  აბსოლუტური გადატრიალება მოახდინეს. ახლა, თითქოს, ახალი თაობა წამოვიდა, შენც მათ ჯგუფს მიეკუთვნები ( სოფია კოპოლასთან, პოლ ტომას ანდერსონთან, ალექსანდერ პიენთან და სხვა დანარჩენთან ერთად) იზიარებ ამ ფენომენს? თვლი საკუთარ თავს ამ ჯგუფის წევრად?

–მიუხედავად იმისა, რომ ეს ასე ჩანს, მე, მაინც, ჩემს თავს უფრო იმ ჯგუფის ნაწილად ვთვლი, ვისთანაც ერთად ვმუშაობ. თქვენს მიერ ჩამოთვლილ რეჟისორებთან მხოლოდ თანამედროვეობა, ფილმის კეთება და წლოვანება მაკავშირებს, სხვა მხრივ, რაღაც მნიშნელოვან, საერთო მახასიათებელს ვერ ვხედავ.

ben_stiller_jonah_meyerson_grant_rosenmeyer_gwyneth_paltrow_gene_hackman_the_royal_tenenbaums_001                                                                         (კადრი ფილმიდან  “ტენენბაუმების ოჯახი”)

–თქვენს ბევრ ფილმში საუბარია ახალგაზრდებზე, რომელთა გენიალურობა სერიოზულ პრობელემად ფორმირდება.

–ძალიან რთული კითხვაა. ყოველთვის მხიბლავდა გენიალურობის იდეა, განსაკუთრებით კი მისი კრახი.  მაგალითად,  „ტენენბაუმების ოჯახი“ ეს გენიოსთა ოჯახია, ამავდროულად, თითოეულმა მათგანმა  ჩაიქნია ხელი ცხოვრებაზე. ჩემი ყველა ფილმი მარცხზე ყვება. წარუმატებლობის თემა ძალიან მიმზიდველი და კომპლექსური მეჩვენება.

–თქვენს ფილმებს რომ გადავავლოთ თვალი, თვალშისაცემია თქვენი შემოქმედებითი ზრდა, განსაკუთრებით კი პერსონაჟების შექმნის თვალსაზრისით. როგორც ვიცი, ახლა  თქვენ მუშაობთ ანიმაციურ ფილმზე.

–ფილმი, რომელზეც ახლა  ნოა ბაუმბაჰთან  ერთად ვმუშაობ, აბსოლუტურად განსხვავდება ჩემს მიერ გადაღებულ ფილმებისგან. ჩვენ მხოლოდ სცენარზე ვმუშაობთ, მის გაანიმაციებაზე ჰენრი სელიკი იზრუნებს.

–„ტენენბაუმების ოჯახის“ სიუჟეტი იშლება თქვენს მიერ გამოგონილ ნიუ-იორკში.  როგორ შეხვდნენ ამას თვითონ ნიუ–იორკელები? 

–არ ვიცი , ამაზე რას ფიქრობენ. ნიუ-იორკის ეს მოდელი აღებულია წიგნებიდან და ფილმებიდან. ეს გამოგონილი ნიუ-იორკი, ძალიან კარგად მოერგო ფილმს.

–როგორ დაიწყო თქვენი კარიერა? ვიცი, რომ გადაიღეთ  მოკლემეტრაჟიანი ფილმი, რომლის მიხედვითაც გადაიღეთ  თქვენი პირველი სრულმეტრაჟიანი კინოსურათი.
შემდეგ, დისნეის დახმარებით მოახერხე სხვა დანარჩენი  ფილმის გადაღება.
 

–ჩემი პირველი ფილმი, მართლაც, მოკლემეტრაჟიანი გახლდათ. თავდაპირველად ვგეგმავდი სრულმეტრაჟიანი კინოსურათის გადაღებას. შევაგროვეთ 2000 დოლარი და დავიწყეთ გადაღებები. ფული ძალიან მალე დაგვიმთავრდა და იძულებულები გავხდით გადაღება შეგვეჩერებინა, შემდეგ ისევ მოვახერხეთ  2000 დოლარის შეგროვა და განვაახლეთ გადაღებები. ფინანსები ამჯერადაც ამოგვეწურა და, საბოლოოდ, მოკლემეტრაჟიანი ფილმის გადაღება გადავწყვიტეთ.  მე და ოუენს გაგვიმართლა იმდენად, რამდენადაც ეს მოკლემეტრაჟიანი ფილმი ჩახედულმა ხალხმა ნახა და მისი სრულმეტრაჟიან ფილმად ქცევის საშუალება მოგვცა. შემდგომში ფილმი ბევრმა იხილა, თუმცა პროექტით აღარავინ დაინეტერესებულა.

–რამდენად კარგად იცნობ იტალიურ კინოს?

–ვიზუალური თვალსაზრისით, „წყალქვეშა ცხოვრებაზე“ მუშაობის დროს ჩემზე გავლენა მოახდინა, როგორც ანტონიონის „თავგადასავალმა“, ისე ფელინის „რვანახევარმა“, „ამარკორდმა“ და „მუტრუკებმა“. შემდეგ პიეტრო ჯერმისა და როსელინის საკმაოდ ბევრი ფილმი ვნახე, მათ ძალიან დიდი გავლენა მოახდინეს ფრანგულ კინოზე, ჩვენ კი ფრანგულ კინოს მოვპარეთ იდეები. ეს წრიული პროცესია. 

–ამერიკულ კინოს უჭირს საავტორო ფილმების გადაღება. რას ფიქრობ დღევანდელ ჰოლივუდზე?

–თქვენს მიერ ნახსენები მოძრაობა იმ რეჟისორებისგან შედგება, რომლებსაც სურთ და იღებენ კიდევაც დამოუკიდებელ კინოს, ის რაც 70-იან წლებს მოგაგონებთ, რეალურად დღევანდელ ჰოლივუდში კეთდება, ვგულისხმობ: სოფია კოპოლას, სპაიკ ჯონზს, ჩარლი კაუფმანს, პოლ ტომას ანდერსონს. თითოუელი მათგანი უმაღლეს დონეზე მუშაობს, ახერხებენ საჭირო თანხების მოძიებას და ზუსტად იმის გადაღებას, რაც უნდათ და სურთ. უნდა აღინიშნოს ალექსანდრ პეინი, რომელმაც გასაოცარი ფილმი შექმნა, იმ თემაზე რომელიც ყველაზე ძალიან უყვარდა. ვფიქრობ, რომ დღევანდელ ჰოლივუდში საკმაოდ კარგი, ხარისხიანი და ჯანსაღი გარემოა.

თარგმ. axavild

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s