ივან მაქსიმოვი – “ფეხებზემკიდიაობა” ჩვენი კულტურის ნაწილია

5b5e3d08c055bb2c230d3b6a88e11345672052

   შენ დაამთავრე „მფტი“ (მოსკოვის ფიზიკატექნიკური ინსტიტუტი). ტექნიკური განათლება გეხმარება თუ არა შემოქმედებით პროცესში, იგივე ნახატებისა და სიუჟეტის გაშლაში?

— მე ტვინის მარჯვენა ნახევარსფერო მაქვს უფრო განვითარებული, რომელიც ჰუმანიტარულ საგნებს პასუხობს. შეიძლება ითქვას, რომ ვერ გამოვიცანი პირველი პროფესია.

ჩემი მშობლები დღემდე კურჩატოვის ინსტიტუტში მუშაობენ. მიუხედავად იმისა, რომ 80 წლისები არიან, ორივე მთელს გულსა და სულ დებენ საქმეში. დედაჩემს მხოლოდ საქმეზე შეუძლია ფიქრი, დღემდე სულ კონფერენციებზე დარბის. მე ფიზიკასა და მათემატიკაში არამიშავდა – და სხვაგან  სად უნდა წავსულიყავი?  თან ყველა ჩემი მეგობარი კურჩატოვის ინსტიტუტის მუშათა შვილები იყვნენ, შესაბამისად ზოგი მოსკოვის სახლემწიფო უნივერსიტეტში ჩაირიცხა და ზოგი – „მფტი“-ში.

 შენს ანიმაციებში რამდენად ჩანს მათემატიკა?

— შეიძლება ითქვას, რომ საერთოდ არ ჩანს. თეორიულად ბევრი რამე შემიძლია, მაგალითად, – ჭადრაკის თამაში, ამოცანების ამოხდნა – მაგრამ, მეტი არაფერი. ჩემს ანიმაციებში უფრო ფიზიკის ცოდნაა საჭირო – მე მიყვარზე ბუნებაზე ფილმის შექმნა, ხშირად ვიყენებ ღრუბლებს, ზღვას. გიწევს „მატერიის“ შეგრძნება, როგორიცაა სიმძიმის ძალა, დრეკადობა და ა.შ.

თვითნასწავლი ანიმატორი ხარ?

— დიახ.

და როდის გაჩნდნენ შენი გასაოცარი  პერსონაჟები?

—  ბავშვობაში. .

რამდენადაა ეს თქვენი ოჯახური პერსონაჟი? მაშაც ხომ ასე იჯდა და მსგავს პერსონაჟებს ხატავდა?

— მე გოგოების მსგავსად თოჯინები და ბუნება მიზიდავდა. გოგოები ნაკლებად ხატავენ მონსტრებს, იშვიათად თუ ვინმეს მოუვიდეს თავში მსგავსი პერსონაჟის დახატვა. ბიჭები პირიქით – მსგავსი პერსონაჟების დახატვისკენ არიან მიდრეკილები. და მეც ასე ვიჯექი და ვხატავდი მანქანებს, ომს, მონსტრებს.

ბავშობაში რამეს თუ ეძახდი ამ პატარა მონსტრებს?

— არაფერს, ისინი დღესაც უსახელოები არიან. არ მინდა სახელების გამოგონება – ეს ტვინის მარცხენა ნახევარსფეროს საქმეა, ამ ნახევარსფეროში კი – მე დიდად ვერ ვბრწყინავ.

როგორ გაჩნდა შენს ტექნიკურ ცხოვრებაში მულტიპლიკაცია?

— კინო-თეატრ „ბარიკადებში“ მე და ჩემი და მულტლექციებზე დავდიოდით. ერთხელ, უჩვენეს კლასიკოსი რეჟისორების ნამუშევრები. სწორედ იმ დღეს გავიგე, რომ არსებობდა სახელოვნებო სასწავლებელი, სადაც შეგეძლო ჩარიცხვა და სახელოვნებო განათლების მიღება.

ვანია მაქსიმოვ – ეს ერთკაციანი თეატრია?

— არა. ის მარტოსული მსახიობია, რომელსაც არ ყავს დამხმარე. მე გრიშკოვისამებრ  მონოსპექტაკლებს არ ვდგამ. უბრალოდ ჩემს გვერდით არავინ დგას.

მაგრამ, ნებისმიერი კინო ეს ხომ კოლექტიური ნამუშევარია?

— კი, მაგრამ ისინი მალევე იშლებიან. როგორც ასეთი, ადამიანი მარტოსულია. თუ ადამიანებს ძალით არ გააერთიანებენ, ისინი არც გაერთიანდებიან. ყველა თავის გზას გააგრძელებს.

შეიძლება, შენ თვითონ ვერ  ინარჩუნებ შენს გვერდით ადამიანებს? 

— ზეწოლის გარეშე ვერავის და ვერაფერს ვერ დააკავებ. ყოველთვის რაღაცა ახდენს ზეგავლენას, ეს შეიძლება იყოს – ხელფასი, შრომის წიგნაკი.  სიყვარული არ გულისხმობს მუდმივად გვერდით ყოლას. და მე ამას ვერაფერს ვერ ვუხერხებ. იმისთვის, რომ არსებობდეს მუდმივი გუნდი, ვიღაცამ  უნდა იკისროს ზეწოლა, რომელიც გამოვლინდება ფულით ან სხვა რაღაცით.

შენს ფილმებში ყოველთვის ჟღერს კლასიკური მუსიკა ან ჯაზი. რა უფრო მნიშნელოვანია, მუსიკა – რომელიც ქმნის სიუჟეტს, თუ იდეა – რომელიც ირჩევს კომპოზიციას? 

— გააჩნია. ზოგჯერ მარტივია ყველაფერი მუსიკით დაიწყო. მაგრამ ის სიუჟეტის განვითარებაზე გავლენას არ ახდენს. ის დიდ დროს მოითხოვს. „ბოლეროს“ შემთხვევაში, როცა მივხდი თუ რაზე იქნებოდა ფილმი, მაშინვე გაჩნდა იდეა გამომეყენებინა  დეივ ბრუბეკის კომპოზიცია   «Take Five».

„ბოლეროზე“ მუშაობის დროს, შენ პერსონაჟად გარდაიქმენი თუ პირიქით – მას დაშორდი? 

— ნებისმიერ ვარიანტში, მაქსიმალური დისტანცია. ჩემთვის ეს უფრო ცეკვაა, ვიდრე კარიკატურა ცხოვრებასა და ფილოსოფიურ ნააზრევზე. თითოუელ მაყურებელს, როგორც გაუხარდება ისე შეუძლია აღიქვას ფილმი. ჩემთვის ეს იყო აბსურდის თეატრი ცეკვაში, რომელსაც ფონად „ბოლეროს“ რითმი ედო.

და  «5/4»-ზე რას იტყოდი?

— იგივე. ეს ორი ბალეტია.

«5/4»-ისთვის შენ გამოიყენე დეივ ბრუბეკის კომპოზიცია. როგორ მოაგვარე საავტორო უფლებები?  

— მუსიკაზე არანაირ უფლებებს არ ვფლობ, ჩვენ ეს ანიმაცია ფესტივალების ფარგლებში ვაჩვენეთ. მას არ ქონდა კომერციული სარგებელი, შესაბამისად საავტორო უფლებების დარღვევასაც არ ქონია ადგილი.

რატომ დაარქვი შენს ფილმებს კომპოზიციების სახელი? 

— რადგანაც ეს იყო ცნობილი კომპოზიციების ჩემეული ინტერპრეტაცია, ერთგვარი კლიპი „ბოლეროს“ მუსიკაზე. არადა, ეს ხომ კლიპიცაა.

რა ხდებოდა შენს ცხოვრებაში მაშინ, როცა შენ ზედიზედ, ერთმანეთის მიყოლებით ორი ფილმი გადაიღე?

— არაფერი განსაკუთრებული. უბრალოდ, მაინტერესებდა. ბუნების სტიქიურ მოვლენებისადმი ჩემი სიყვარული გამოვავლინე .

შენ ეს სიყვარული სამ ფილმში გამოავლინე: „აქა-იქ მიმოქცევაში“, რომელიც ზღვის თემას ეხებოდა, „ქარი ნაპირის გასწრივ“ – ქარზე, „წვიმა, ზემოდან-ქვემოთ“ – წვიმაზე. ამ გზით ბუნების სტიქიურ მოვლენებს სწავლობ?  

— ეს ძალიან კარგი მიგნებაა. ეს არის თემა, რომელიც ერთდროულად სასიამოვნო და ადვილი გასაკეთებელია. რა თქმა უნდა სირთულეებსაც აწყდები, მაგალითად, შექმნა ნეგატივს მოკლებული სასაცილო სიტუაციები.  ეს ზვავი ხომ არ არის, რომელმაც შეიძლება ჩაგიყოლოს, ან ვულკანი და ხანძარი. ამ სტიქიებთანშედარებით – წვიმა, ქარი და ზღვის მიმოქცევა – არაფერია.  მიუხედავად ამისა, ისინი უამრავ პრობლემას ქმნიან, რომელიც შეიძება სასაცილო, კომიკურ სიტუაციებად აქციო.

რატომ დაგჭირდა ამ იდეს სამ ფილმში გაშლა? 

— კიდევ დიდი სიამოვნებით გავაგრძლებდი ამ ტემას, უბრალოდ, ჯერ ვერ მომიფიქრებია. ეს ჩემი საყვარელი თემაა – ჰაერი, ცა, მთები, ადამიანები, სასიამოვნო, ცივილიზაციას მოკლებული ადგილები. იდეალური სამყარო. ახლა კიდევ ერთ ფილმს ვიღებს, სადაც  ისევ ჩემს საყვარელ ზღვას, სანაპიროსა და ქარს ვიყენებ. …

შენს ფილმებში რა არის გამოგონებული და რა არის ცხოვრებისეული დაკვირვების შედეგი? რომელიმე შენი ფილმი ეფუძვნება რეალობას? იქნებ ასეთ ანიმაციაა „ნელი სიჩქარე“ ან სულაც „პროვინციული სკოლა? 

— „ნელი სიჩქარე“ ეს რეალური ისტორიაა. კურსდამთავრებულები ვიჯექით :პროექტ ო.გ.ი.“-ში და ველოდებოდით ლუდს. ერთ-ერთმა კურსდამთავრებულმა მომაწოდა იდეა გადამეღო ამაზე ფილმი  და მეც გადავიღე.

„ნელ სიჩქარესა“ და „პროვინციულ სკოლაში“  ყველასათვის ნაცნობი სცენები და პერსონაჟებია…

— მარტივია ამ ყველაფრის იმიტირება და ადვილია ეს ყველაფერი შენს თავზე გამოცადო. ასეთ სიტუაციებში ბევრი მოხვედრილა. საკმარისია, თუნდაც გაიხსენო თუ როგორ იქცევი სკოლაში ან ლოდინის დროს. ეს ყველასთვის ნაცნობი არქითემაა, ამიტომაც მისგან შეგვიძლია ნებისმიერი მოგონებისა და ჩანაფიქრის მიღება.

შენ ფილმები ყოველთვის შენს იდეებს ეფუძვნება. არასოდეს გიფიქრია გამოგეყენებინა სხვისი სიუჟეტი? 

— ჩემი იდეებიც მყოფნის. თუმცა,  ახლა სუზდალის ფესტივალზე სხვისი სცენარათ შექმნილი ფილმითთ ვიღებ მონაწილეობას. ზუსტად ვიცი, რომ კარგი სცენარისტი – ეს კარგი რეჟისორია.

როგორ მოხდა, რომ სხვისი სცენარი ააიღეთ?  

— ჩემი პროექტი შემუშავებული არ მქონდა, და, შესაბამისად, გაჩნდა სონიას იდეის გამოყენების შესაძლებლობა.  გაკვეთილებზე ძალიან ბევრს ვფიქრობდით ერთად სცენარზე და ანიმაციის პერსონაჟებზე.  სონიას პროექტში ფაქტურამ დამაინტერესა. სხვენები, ძველი სათამაშები. ეს ყველაფერი სასიამოვნო, თბილ ბავშობას მახსენებდა. ყველაფერთან ერთად, ძალიან მიყვარს ძველი სახლების სახურავები. „თამაშგარე“-ს დასაწყისისი კადრიც,  ქალაქის ძველი სახლების სახურავების ფიქსირებითიშლება. მიუხედავად იმისა, რომ გავურბივარ გამოსახულებას, ძალიან მომწეონა სონიას ნახატები და სწორედ ამ ნახატებმა მომცეს მუშაობის ბიძგი.  ზუსტად არ ვიცი, რომელმა მოვიფიქრეთ მე თუ სონიამ, მაგრამ ჩემთან ყველაზე ახლოს დგას პერსონაჟი, რომელიც გაუჩერებლივ, სულ იცინის. არის ამ პერსონაჟში რაღაც ნამდვილი. თითქოს იგი ცხოვრებას განასახიერებდეს – მიუხედავად იმისა, რომ მას არ აქვს სიცილის და მხიარულად ყოფნის მიზეზი, ის პერიოდულად მაინც  იცინის, იმიტომ, რომ ეს მის ხასიათში დევს.

სასაცილო, მექანიკური ფრაზების მიუხედავად, ფილმი სევდიანია. ნუთუ ამ სამყაროში ყველაფერი ასეთი სევდიანია? 

— ეს სპეციალურად არ გაკეთებულა. საკუჭნაოში, უპატრონოდ მიყრილი სათამაშოების ხილვა, რა თქმა უნდა სევდიანია. ზოგადად, არაფერი კარგი არ ხდება, ჩვეულებრივი სიტუცია , ყველა ერთმანეთს ცოტათი მაინც ტკენს გულს.

თითქოს ერთნაირი სტილი გაქვს, მაგრამ გარშემო ყველას აჯადოვებ შენი ენერგიით. აი, ქალაქში უკვე გოგები ცილინდრით დადიან.. შენი სტუდენტებისა და შენს ნამუშევარს ერთმანეთისგან ვერ განასხვავებ.

— ეს ასე არ არის. ადამიანები ყოველთვის ცდილობენ რაღაცას ჩამოცილდნენე. უხეშად რომ ვთქვათ – ავტორიტეტებს. პოულობენ პრიორიტეტებს და ძალაუნებურად კოპირებას იწყებენ. უბრალოდ, მარტივი არ არის იპოვო პირველწყარო. ნებისმიერი მხატვარი, თავის შემოქმედებას იწყებს კოპირებით.

შენს სტუდენებს შესწევთ ძალა გახდნენ სხვები და დამოუკიდებლები? 

— ისინი ისედაც განსხვავებულები არიან. მაგრამ ამ ეტაპზე, უფრო ის  ჩანს თუ ვის აკოპირებენ. ზოგჯერ ეს თვალშსაცემიც არაა.რაც უფრო ორიგინალურია დასაკოპირებელი ობიექტი, რა თქმა უნდა ის უფრო თვალშისაცემია.

და შენ ვის ბაძავ? 

— ახლა ამის თქმა არ შემიძლია. მე სხვებისგან არ განვსხვავდები. მუშაობა ერთსა და იმავე სქემას ემყარება – ვიღაცის მიმბაძველობას.

და მაინც,, როცა შენი სტუდენტების ნამუშევრებში ხედავ შენთვის ნაცნობ მონსტრუნას, დავიჯერო მათი შესწორების სურვილი არ გაგჩენია? 

— არასოდეს. ვიცი, რომ ნებისმიერ ვარიანტშ ის რაღაცის ასლი იქნება.

და თქვენს ქალიშვილს თავისი სტილი აქვს? 

— კი, თავისი. რაღაცა ჩემი აიღო და მოახერხა თავისი სტილის ფორმირება.

კმაყოფილი ხარ მისი ნამუშევრებით?  მოგწონს „ლურჯი გუბე“ და „კურდღელი რომელიც არაფრად არ გადაიქცა“ ?

— მთავარია,ხალხს მოსწონს?

ჩხუბობთ ხოლმე? 

— არა. ჩვენ ხომ ერთმანეთზე არ ვართ დამოკიდებული.

შენ აღიარე, რომ შენი ანიმაციების დიდი ნაწილი სიყვარულზეა… 

— სიყვარული – ადამიანისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი რამაა. სხვა დანარჩენი მეათე ადგილიდან იწყებს ათვლას.

სიყვარული ეს შემოქმედებითი მდგომარეობაა? თუ ტრაგედია უფრო პროდუქტიულია? 

— სიყვარული მუდმივი მდგომარეობაა. თუ ადამიანს არავინ უყვარს, ის სერიოზულად ავადაა. ზოგი ადამიანი რაღაც სისულეებზეა ჩაციკლული – კარიერაზე, ფულზე, აღიარებაზე, შიშებზე – ამიტომ უარს ამბობენ სიყვარულზე, ეს კი არასწორია.

როცა იძახი „ზოგი ადამიანი“ შენ მათთან არ მოიაზრებ საკუთარ თავს? 

— რა თქმა უნდა. ისინი ავადმყოფები არიან. მათ არ იციან რეალურად რას წარმოადგენენ. ადამიანი ბუნების ნაწილია, ის ისევეა მოწყობილი, როგორც კაქტუსი. უბრალოდ მას განსხვავებული ხარისხის ქრომოსომები აქვს, სხვანაირ ნაერთს წარმოადგენს – და, ასე შეიქმნა ადამიანი. ტესტირებისას აბიტურიენტებს ყოველთვის ვეკითხები თუ როგორ მუშაობს მათი ღირებულების სისტემა. თუ სტუდენტი მეგობრობის მაგივრად კარიერას მიწერს, მასთან მუშაობა ჩემთვის უკვე უინტერესო ხდება.

შენ, შენს ფილმებს ყოველთვის ადეკვატურად აფასებ?

— კი. მე შევქმენი სამი განსაკურებული ფილმი. დანარჩენები – ჩვეულებრივი ანიმაციებია. სამივე „ოქროს ასეულში“ შევიდა (იგულისხმება «Болеро», «5/4», «Ветер вдоль берега».) ნამდვილად წამყვანი ანიმაციებია. ეს მუშაობის პროცესშივე  გასაგები იყო -ვხვდებოდი რომ  შედევრებს ვქმნიდი.

და მშვიდად გეძინა?

— კი. როცა ათვიცნობიერებ რომ ქმნი შედევრს. მაშინ გაცილებით სასიამოვნოა ცხოვრება. ეს ბედნიერებაა.

და თუ გამოჩნდება, ვინმე ძალიან ცნობილი კრიტიკოსი და დაამტკიცებს, რომ ეს ძალიან ცუდია? 

— ჩემთვის კრიტიკოსები ავტორიტეტები არ არიან. ის კი არა, ჩემთვის ნორშტეინიც კი არაა ავტორიტეტი. მე თვითონაც ყველაფერი ვიცი. თუ ნორშტეინთან და ალდაშინთან ერთად წავალ გალერეაში (რომლებიც პროფესიონალები არიან და იცნობენ ყველა მხატვარს, ყველა სტილსა და ტექნიკას) ამ შემთხვევაშიც მათი აზრი ჩემთვის ავტორიტეტი არაა.  მეც მაქვს გემოვნება და რაც არ უნდა მიმტკიცონ, რომ გენიალური ნახატია, თუ არ მომწონს –  ე,ი. არ მომწონს და მორჩა!

რამდენად ხარ ჩართული თანამედროვე ანიმაციის სამყაროში. ანიმატორები იკრიბებიან, წერენ საპროტესტო წერილებს, ითხოვენ ფულს, იღებენ ამ ფულს, შემდეგ კარგავენ და ა.შ.

—  ასეთ ღონისძიებებში არ ვიღებ მონაწილეობას. ჩემი სათქმელი უკვე ნორშტეინმა თქვა.  მის სიტყვას უფრო მეტი ძალა ექნება, ვიდრე – ჩემსას. ვუფრთხილდები ჩემს ნერვებს და კულისებში გამოვხატავ ჩემს სათქმელს.

ფილმებს რა სახსრებით იღებ? 

— სახელმწიფო დაფინანსებით. მე გრანტებით ვარსებობ. ჩვენთან ანიმაცია სახელმწიფოს ხარჯზე არსებობს. სახელმწიფოს მხარდაჭერის გარეშე გაქრებოდა მსოფლიო ანიმაცია. არსებობს ე.წ. ფულადი პროექტები, მაგრამ ეს არა   ხელოვნებას, ის კინობიზნეს ხმარდება. თუნდაც, იგივე პიქსარი.

შენ „ვრემიაში“ კარიკატურისტად მუშაობდი. შენი მაშინდელი და დღევანდელი კარიკატურები შეკვეთას პასუხობენ თუ  ეს შენი აზრია ქვეყნის მდგომარეობაზე?

—მე ყოველთვის აპოლიტიკური ვიყავი. ვციდობ არ ვიფიქრო იმაზე რაც გარშემო ხდება და აზრის გამოთქმისგან კი – კიდევ უფრო ვიკავებ თავს. ყოველთვის ვცდილობდი სატირის იუმორში გადაყვანას. ყველა ჩემს ფილმში, სადაც ვსაუბრობ ბანკებზე, კრიზისზე, ნავთობზე და ღმერთმა იცის კიდევ რაზე, ვინარჩუნებ ირონიასა და იუმორის გრძნობას. არასოდეს არავისთვის დამიცინია, ეს ჩემში არ ზის – არც როგორც ავტორში და არც როგორც მკითხველში.

გაინტერესებს რა ხდება ჩვენს ანიმაციურ სამყაროში?

— დიდად არ მაინტერესებს. ხარისხს არ ვგულისხმობ, მხედველობაში მაქვს გრანტებისა და ფულადი დახმარების მოპოვების მცდელობები.  პროდიუსერები მხოლოდ მოგებაზე ფიქრობენ. რუსი ნელ-ნელა ფულზე ორიენტირებულ ამერიკელს ემსგავსება,.

მსოფლიო ანიმაცია? მსოფლიო ანიმაციის მოვლენებ თვალყურს თუ ადევნებ, ან სრულმეტრაჟიან ანიმაციაზე რას ფიქრობ? ბოლო პერიოდში რამე განსაკუთრებული თუ შექმნილა? 

— თითქმის არაფერს ვუყურებ. არ მაქვს თავისუფალი დრო, მაგრამ როგორც კი გამოინახება, მაშინ დიდი სიამოვნებით ვუყურებ გეიმ ფილმებს. მიზეზს ზუსტად ვერ ვხსნი, ალბათ ეს ჩემი ფსიქიკის ბრალია – ძალიან მიყვარს გეიმ კინო.

ნუთუ ცვლილებებს არ ადევნებ თვალყურს, არ ინტერესდები არალი ტექნოლოგიებითა და ახალი სიუჟეტებით?

— არა, იმიტომ, რომ  მე ეს ყველაფერი ისედაც ვიცი. საკმარისია ნახოთ ფესტივალ „კროკის“ მოკლემეტრაჟი – მაშინვე ყველაფერი გასაგები ხდება. ან იგივე „ანსისა“ და „შტუტგარდის“ ფესტივალების მოკლემეტრაჟით ადვილად მიხვდები თუ რა ხდება თანამედროვე ანიმაციის სივრცეში.  მთლიანი სიტუაციის შესაფასებლად ეს  მცირე რგოლიც კი საკმარისია. კომერციული ფილმი ხელოვნებისგან შორს დგას, თუმცა, გამონაკლისია სილვენ შომეს „ილუზიონისტი.. დანარჩენი ყველაფერი კინობიზნეს მიეკუთვნება.  კინობიზნესი ჩემს სიამოვნებაზე არაა ორიენტირებული, მისთვის მთავარია მოვიდეს ხალხი და გადაიხადოს ფული. ჩემი სიამოვნება მათ არ ანაღვლებთ .  მე კიდე შემოქმედებითი პროდუქტის შექმნის მთავარ კრიტერიუმად სიამოვნებას ვასახელებ.  პროდუქტს ვაფასებ იმით, თუ რამდენად სასიამოვნოა ის ჩემთვის. გასაგებია, რომ ეს აბსოლუტამდე დაყვანილი სუბიექტურობაა.

რომელმა ფილმებმა მოახდინეს შენზე შთაბეჭიდლება?  

—   ტურკუსის «Заснеженный всадник» („სუზდალის“ ფესტივალი),  სოკოლოვის – «Сизый голубочек» და ბასტიენ დიუბას „მადაგასკარი“ (Madagascar journey diary).

ფესტივალებზე რომელი ქვეყნები ლიდერობენ? 

— რუსეთი გარდა (რომლიც ყოველთვის იმარჯვებს) ძალიან ძლიერია ინგლისური, ფრანგული, ბელგიური და გერმანული ანიმაციები. ფესტივალებზე გერმანია არამარტო თავისი, არამედ მეზობელი ქვეყნის სტუდენტური ნამუშევრებითაც იმარჯვებს.

„საიუზმულფილმის“ ყოფილი დირექტორის – აკოპ კირაკოსიანის აზრით, რუსეთში არ იციან  სრულმეტრაჟანი ანიმაციური ფილმის გადაღება. ეთანხმები მის ამ აზრს? 

— სამართლიანი შენიშვნაა. რუსი კაცის მენტალიტეტი, კულტურა და დისციპლინა მსგავს პროდუქტს ვერ შექმნის.  ისევე, როგორც იაპონელის გარეშე ვერ ააწყობს იაპონურ ელექტრო მოწყობილობას. რუსებს ასე მუშაობა არ შეუძლიათ. მათ არ ყოფნით დისციპლინა, ნერვები და საქმისადმი კულტურული დამოკიდებულება, მოკლედ რომ ვთქვათ – ისინი შრომას არიან მოკლებულები. „ფეხებზემკიდიაობა“ ეს ჩვენი კულტურის ნაწილია; ეს თვისება ერთი მხრივ კარგიცაა და  ცუდიც. ჩვენ ქება შთაგვაგონებს, სულიერება კი – ფეხებზემკიდიაობის საპირისპირო მხარეა. ჩვენ ან თავიდან-ბოლომდე გერმანელები გავხდებით, ან – დავრჩევით რუსებად. ნურავინ ნუ მოგვთხოვს მწვანე შუქზე გავლას.

და როგორ ახსნიდი ჩვენს სრულმეტრაჟიან მცდელობებს? 

— ფულის კეთებით. ეს არაა ხელოვნება.

რომელია შენი საყვარელი რუსი ანიმატორი? 

— „ასი საუკეთესო ანიმაციის“ გამოკითხვაში მე ნაზაროვი ნორშტეინზე მაღლა დავაყენე. ალბათ იმიტომ, რომ ნორშტეინი ისედაც აღიარებული ლიდერია, მომბეზრდა სულ მისი დასახელება. ეს უკვე ძალიან ბანალურია. თუმცა ვერ ვიტყვი, ჩემთვის რომელი უფრო მაგარია    «Жил-был пес» თუ  «Ежик в тумане». ანიმაციაში მე უპირატესობას შავ-თეთრ გამოსახულებას ვანიჭებ. შავ-თეთრ კინოში უფრო გამომხატველია ნახატი.  ფერად ფილმში კი ეს მომენტი იკარგება. ეკრანზე ჩნდება მამაკაცი, მას წითელი პერანგი არა კადრის გამო, არამედ – სცენარის გამო აცვია.  ჩემთვის კადრის მშვენიერებაა მნიშნელოვანი. თუ მე ჟიურის წევრი ვარ, ანიმაციის შეფასებისას ვუყურებ ნახატს და არა სცენარს. სცენარებს არ ვკითხულობ. რა თქმა უნდა კონკრეტული რეჟისორების გვარები (მაგალითად, ბრონზიტი, გელერი, სოკოლოვი, ფილიპოვა) წინასწარ განწყობას ქმნიან. მაგრამ თუ  რეჟისორი უცნობია, მაშინ მხოლოდ მის ნახატებს ვუყურებ. თუ ნახატებით მოვიხიბლე, მაშინ სცენარის წაკითხვას აზრი არ აქვს, ის კიდევ ბევრჯერ შეიცვლება.  მონტაჟის დროს ფილმი შეიძლება სხვანაირი მოგეჩვენოს. თუ ფილმში არ ვარგა ნახატი გამოდის, რომ მას უკვე  ვეღარაფერი ვეღარ უშველის. ჩემს სტუდენტებს ყოველთვის ვუმეორებ – ნახატზე დაყრდნობით იფიქრეთ ფილმზე.

როგორ ფიქრობ, რუსული ანიმაცია არსებობდა, არსებობს და მომავალშიც იარსებებს? 

— კი. ისევე როგორც მსოფლიო ანიმაცია. ანიმაცია თავის მდგომარეობაშია დაკონსერვებული. როცა ანიმაცია მომგებიან საქმედ იქცევა, მისი აღსასრულიც სწორედ მაშინ დადგებ. მაგალითად აღარ არსებობს სათამაშოების კეთების ხელოვნება, ის    ჩაანაცვლებულია ბარბებითა და ტრანსფორემერებით.

რას იღებს შენი რეჟისორული კურსებისგან? რაში გჭირდება სტუდენტები? 

— სასიამოვნო ადამიანებთან ურთიერთობის შესაძლებლობას მაძლევს.

ამბობ, შენი სტუდენტები ეს შენი პატარა ჯგუფია. გარშემო მხოლოდ ახალგაზრდებს რატომ იკრებ? 

— ყველა პროდუქტს თავისი ვადები აქვს. ადამიანი, ვაშლის მსგავსად, შეიძლება დაჭკნეს, გამოიფიტოს, დალპეს. ნორმალური ადამიანი – ეს ბავშვია. ვცდილობ ვიურთიერთობო ჯერ კიდევ წაუხდენელ, სუფთა ადამიანებთან.

რა გძენს ახალგაზრდებთან კონტაქტი? 

— არ ვიცი. უბრალოდ მსიამოვნებს მათთან ურთიერთობა და მორჩა.

კომერსანტი ხარ? ორი წლის წინ სუზდალის ანიმაციის ფესტივალზე გასაყიდად გამოიტანე შენი პერსონაჟების ინიციალებიანი მაისურები, შემდეგ  კარტებზე გადახვედი…  

— ეს არ არის კომერცია. უბრალოდ იმ პერიოდში სამუშაო არ მქონდა და რაღაცაზე უნდა გადავრთულიყავი.

საზღვარგარეთ თუ უყურებენ შენს ანიმაციებს? ან სამუშაოდ თუ გიწვევენ? 

— ანიმაციებს უყურებენ, თუმცა მოწვევა არ მიმიღია. ისინი არასოდეს მოგიწვევენ. თავისებური ხასიათი ავთ. შეიძება, არც წავსულიყავი. იქ მოსაწყენია. მე კარგად ვარ იქ, სადაც ჩემი მეგობრები არიან.

 ივან მაქსიმოვ; ჩემთან ახლოს დგას „პატარა პრინცის“ ფილოსოფია

გამოდის, შენთან უფრო ახლოს დგას „პატარა პრინცის“ ფილოსოფია? 

– ნამდვილად ასეა. ბავშვები უფროზებსე უკეთ ერკვევიან ცხოვრებაში, ისინი ბევრად ჭკვიანები არიან.

მზად ხარ, წვიმის დროს გუბებში ჩახტე? 

– ნუ, მე შემიძლია ეს გავაკეთო, მაგრამ რა საჭიროა? მე დიდი უნდა ვიყო, ეს ჩემი პასუხისმგებლობაა. მთავარია შენს საქციელზე პასუხი აგო.

რა ფიქრობ თანამედროვე ანიმაციაზე?  მაგალითად „სმეშარიკებზე“? 

– მე ასეთ ნამუშევრებს შეფასებას ვერ მივცემ. ეს საბავშვო ანიმაციებია, ის სხვა წესები და ფსიქოლოგიური კანონები მუშაობს. „სმეშარიკებს“ საფესტივალო ანიმაციად ან იგივე – საავტორო ანიმაციად ვერ შევაფასებ.

შენ გყავს ორი გოგო. შენ ურჩევდი თუ არა მათ ანიმაციებს? უკრძალავდი მათ „ტომი და ჯერის“ ყურებას? 

– “ტომი და ჯერი” არაა სასტიკი ანიმაცია, განსხვავებით „აბა, დამაცადესი“. „ტომი და ჯერიში“ იცი, რომ პერსონაჟებს არაფერი დაემართებათ. აი, „აბა, დამაცადეში“ ყველაფერი გაურკვეველია. მგელი ხულიგანადაა წარმოდგენილი, რომელიც რაღაც გაურკვეველი მიზეზით შეპყრობილია კურდღელით. ტომის ქცევას ლოგიკური ახსნა აქვს: თაგვის დაჭერა კატის მოვალეობაა.

ერთ-ერთ ინტერვიუში აღიარე, რომ უფრო გოგო პერსონაჟები გიყვარს, ვიდრე – ბიჭი. რატომ?

– იმიტომ, რომ მე თვითონ ბიჭი ვარ. თან გოგოები უფრო მგრძნობიარები არიან, სწორედ ამიტომაც ვიყენებ მათ სიუჟეტებში ყველაზე ხშირად.

არასოდეს გიფიქრია დაგეწერა ზღაპარი? 

– ასეთი იდეა გაჩნდა, მაგრამ მაშინვე გაჩნდა პრობლემაც – მე არ მიყვარს წერა, უფრო მეტი კლავიატურაზე ტექსტის აკრეფაც კი.

შენ თავისუფლად ათავსებ შენს ნამუშევრებს ინტერნეტში, იგივე YOUTUBE-ზე. მნახველებს უპრობლემოდ შეუძლიათ მათი გადმოწერა. არ გენანება, ასე უსასყიდლოდ, შენი შრომის გაცემა? 

– მოდი იქიდან დავიწყოთ, რომ სახელმწიფო მიხდის და, შესაბამისად, ჩემს ნამუშევრებში  ყოველთვის ვიღებ ფულს. თან ჩემი პოზიცია შემდეგია – ხელოვნება უნდა იყოს ხელმისაწვდომი და უფასო. მე თვითონ ვარღვევ საავტორო უფლებებს, როცა ინტერნეტში ვათავსებ ანიმაციებს.

შენს ანიმაციებში ძალიან ბევრი ფანტასტიკაა.. 

– ჩემი გადმოსახედიდან, ეს არ არის ფანტასტიკა. ეს ჩემი ოცნებების ხორცშესხმაა. მართალია, რამდენიმე ანიმაცია ს ფანტასტიკის შთაბეჭდილებას ტოვებ, მაგრამ ეს მხოლოდ იმიტომ, რომ ზედმეტად ბანალური არ გამოსულიყო. ვცდილობ, მაყურებელს დავანახო განსხვავებული სამყარო.

როგორ სამყაროში ცხოვრობ შენ? 

– ამ სამყაროში. თუმცა, ვისურვებდი ის ჩემი ნახატების მსგავსი ყოფილიყოს.

შენი შინაგანი სამყარო საკმაოდ ექსტრავაგანტულია.. ესეც შენი ოცნებების ანარეკლია?

– ეს სარკის ანარეკლია. თან მე ვცდილობ მოვწონდე ქალებს. არ ვიცი ეს რამდენად მომგებიანია, თუმცა ერთგვარი მოტივაცია თან სდევს. გაუთვიცნობიერებლად ვცდილობ მივიპყრო ხალხის ყურადღება, შევძლო მათი გაღიმება – ამან შეიძლება კონტაქტსა და ურთიერთობას შეუწყოს ხელი.

ბევრი შენს ფილმებს ფსიქოდელიკად  თვლიან. ეთანხმები ამ შეფასება? 

– არ ვიცი რას ნიშნავს „ფსიქოდელიკა“. არც იმათ ვიცნობ, ვინც ამ ტერმინს ხმარობს. უბრალოდ, ჩემი ანიმაციების ყურების შემდეგ ბევრს ისეთი შთაბეჭდილება რჩება, თითქოს რაღაცა მოეწიოს ან რაიმე ნარკოტიკი მიეღოს. ხალხი ფანტაზიებსაა მოკლებული. ისინი სინჯავენ ნარკოტიკებს, მათი დახმარებით აღწევენ ქვეცნობიერში. შემდეგ კი ე.წ. „აბების“ მიღება ჩვეულ ფორმატს იძენს. მე გამიმართლა – ამ ყველაფრის გარეშეც ვაღწევ ქვეცნობიერში. მირჩევნია საღ გუნებაზე ვიყო და ისე ვიმუშავო.

თარგმ. axavild

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s