რამდენიმე ინტერვიუ ვიმ ვენდერსთან

wim-wenders-1

#1

ფრანჩესკო ძანოტ: ერთგან შენს წიგნში წერ: ფოტოგრაფია ეს კონკრეტულ მომენტში შექმნილი გამოსახულებაა, რომელიც გადაღებისთანავე დამოუკიდებლად აგრძელებს არსებობას. ერთხელ აღბეჭდილი ვეღარ რედაქტირდება. კინო პირიქით – ის უამრავი ფრაგმენტის სწრაფლ განვითარებაზე დგას და რეჟისორი თვითონ წყვეტს კონკრეტული სცენის ხანგრძლივობას. ის ერთგვარ დასასრულს წინასწარმეტყველებს, მაშინ, როცა გამოსახულება მარადიულობისკენ მიილტვის. იქნებ, სწორედ ეს არის ის რაც გადაღებისკენ გვიბიძგებს?! გამოსახულებისადმი უსასრულო მიზიდულობა, რომელიც მნახველს შენი მხრიდან მინიმალურ კონტროლსაა და შეუზღუდავ თავისუფლებას ანიჭებს…

 ვიმ ვენდერსი: ძალიან რთული კითხვით დაიწყე! ფიქსირებული კადრი უსაზღვროა დროში. კინო კი – რაღაცა ფორმის დასასრულს მაინც ითხოვს, ის, პირველ რიგში, ნარატივია, ყოველ შემთხვევაში მისი დიდი ნაწილი მაინც.. ამბის მთავარი მახასიათებელი მისი დასაწყისიდან-დასასრულამდე სვლაა. ფოტოსურათი დამთვალიერებელს თავისუფალი წარმოსახვის საშუალებას აძლევს, მას შეუძლია წარმოიდგინოს სიტუაცია გადაღებამდე და გადაღების შემდეგ, ან პირიქით – უარყოს წარსული და მომავალი და მხოლოდ კონკრეტული მომენტით იხელმძღვანელოს. აი, რაც შეეხება ფოტოგრაფის მხრიდან „მინიმალური კონტროლის“ თემას, ამ საკითხზე მთლად ბოლომდე ვერ დაგეთანხმები. მგონი, დამთვალიერებლის რეაქციაზე მცირე გავლენას მაინც ახდენს. კინოსგან განსხვავებით, ფოტო კადრის კონტროლის საკითხი (უფრო ზუსტად კი „პასუხისმგებლობა“) საკმაოდ საკამათო მეჩვენება. კარგად რომ დავუფიქრდე, საკამათო სხვა, აწ ნახსენები, დეფინიციებიცაა.  როგორც ფოტოგრაფი, ზოგადად, ყურადღებას ვაქცევ ადგილს, ქუჩას, პეიზაჟს.. ნებისმიერ რამეს. ჩვეულებრისამებს, კადრში არ ხვდება ადამიანი და თუ მაინც მოხვდა ეს წამსვლელი ადამიანია. თუკი გადავწყვეტ მათ ჩართვას, ისინი თავიანთი მცირე ზომითა და დისტანციით პეიზაჟის ჰარმონიულობას უნდა ქმნიდნენ. ყველაზე მთავარი კი მაინც ადგილია. ჩემს წიგნში ადგილი პერსონაჟია, ის მთხრობელს უტოლდება. კონკრეტულ ადგილს, კონკრეტული ისტორია აქვს , რომელიც, თავის მხრივ, სხვა ისტორიების მატარებელიცაა. ეს ხილვადი ისტორიებია, რომლებიც სპეციალურად სანახავად და მოსასმენად შეიქმნა. ეს ისტორიები, როგორც დეტალებში, ისე – მთლიანობაში იჩენს თავს, მთავარია ადგილმა მიგვიშვას და გადმოგვიშალოს თავისი ამბები. ფოტოგრაფია ადგილის „აქტუალობის“ აბსოლუტური სიზუსტით შესწავლის საშუალებას გვაძლევს. ამგვარად, ფოტოგრაფია ორივე როლს ითავებს: ის ადგილს, ერთდროულად მარადიულობასა და სიძველეს სძენს, შემდეგ იმართება გამოფენა, რომელიც ამ ყველაფერს მაშინვე აქრობს. ალბათ, დასაწყისში ამის თქმას ცდილობდი. ფოტოგრაფია სწორედ ამიტომაა ჩემთვის ასეთი მომნუსხველი, უნიკალური და „საკრალური“ – უბრალოდ რთულია სხვა სიტყვების მოძიება. კინო განსხვავდება, იმ მხრივ, რომ ის კონკრეტულ დროს პასუხობს. თითოეული ფილმი დროის არქიტექტურაა, ის თავის წესებზე დგას. ფილმზე მუშაობა კონტროლს მოითხოვს – მაშინ როცა ფოტოგრაფია ამ კონტროლს მოკლებულია.

ფრანჩესკო ძანოტ: შენი ფოტო-სურათების დიდი ნაწილი მოგზაურობის დროსაა გადაღებული. ეს არის „road movie“-ს სტილში გადაღებული ქუჩებისა და პეიზაჟების სურათები. გადაღებისკენ რა გიბიძგებს? მანქანიდან რამ უნდა მიიპყროს შენი ყურადღება? და ბოლოს, რამ უნდა გადაგაწყვეტინოს სურათის გადაღება?

ვიმ ვენდერსი: ბუნებრივია, გადასაღებად გასულს ბევრი დრო გჭირდება. უკვე დიდი ხანია ეს ორი პროფესია ერთმანეთისგან მკვეთრად გავმიჯნე. ფილმზე მუშაობის დროს, თან არასოდეს დავატარებ ფოტოაპარატს. შესაბამისად, როცა მინდა სურათის გადაღება, მაშინ საერთოდ არ ვფიქრობ კინოზე. რეჟისორობის დროს კოლექტივთან ერთად ვმოგზაურობ, ხოლო ფოტოგრაფობის დროს – სიმარტოვეს ვსაჭიროებ. ერთადერთი ვისთანაც ვახერხებ ურთიერთობას ეს ჩემი მეუღლე დონატაა, ალბათ იმიტომ, რომ ყველაფერს ერთად ვაკეთებთ და ალბათ იმიტომაც, რომ თვითონ გადაღებისას რადიკალურად განსხვავებულ გზებს მიმართავს. მისი სურათები შავ-თეთრია და უფრო ადამიანების ინტერესებიდან გამომდინარეობს. ერთად ბევრჯერ გვიმოგზაურია. თუკი ერთ ქალაქში ვხვდებით, დილით ვიშლებით და ჩვენ-ჩვენი გზით მივიდვართ, შემდეგ, საღამოს ისევ ერთად ვიკრიბებით.  რადგანაც ორივე გადასაღებ მოედანზე ვმუშაობთ, ერთამენთის მასალებს რამდენიმე კვირის შემდეგ ვეცნობით და გაოცებულები ვრჩებით, როგორ ვახერხებთ ერთსა და იმავე ქალაქში ამდენი უცხო ადგილისა და ხალხის დაფიქსირებას. შემდეგ,  სინჯებს ერთად ვუყურებთ და ოპტიმალური კადრის შერჩევაშიც ვეხმარებით ერთმანეთს.

ფრანჩესკო ძანოტ: როგორ ფიქრობ, შენს კოლექტიურ თუ ინდივიდუალურ სურათებს ამბის მოყოლა შეუძლიათ? თუ პირიქით – ეს ნარატიული სიცარიელე მარადიულობას აძლიერებს? (ისტორიის გარეშე არ არსებობს დრო)? მოკლედ, რადგანაც კინო სამყაროდან მოდიხარ, არის რაღაცა „სთორითელინგური“ ტექნიკა, რომელსაც კინო წარმოებისასაც იყენებ? იყო და არა იყო რა..

ვიმ ვენდერსი: კინოში მთხრობელი მე ვარ. თავში მიტრიალებს პერსონაჟები, ბიოგრაფიები, ისტორიები. ადგილები, როგორი მნიშნელოვანიც არ უნდა იყოს ჩემთვის და როგორ პერსონაჟულადაც არ უნდა ვეპყრობოდე, მაინც მეორე ხარისხოვანი ხდება კინოში. ფოტო სურათის გადაღებისას ამ ყველაფრისგან გათავისუფლებული ვარ. მე არ ვყვები ამბავს, პირიქით ვისმენ. ამ ადგილებს, რომლებზეც ასე ვარ მიჯაჭვული (და სწორედ ამაშია მათი ხიბლი) უამრავი რამ აქვთ მოსაყოლი. ხშირად, მათი ისტორიები „იყო და არა იყო რა“-ს მსგავსად იწყება, უბრალოდ ამ ამბებს თვითონ ყვებიან და არა მე. მაშინაც კი, როცა პირქუშ ადგილებს ვიღებ, ჩემი ინტერესი მაინც კაცობრიობისკენაა მიმართული. მაინტერესებს, ჩვენს პლანეტას რა შეუძლია თქვას ჩვენზე, რა ზიანსა და ზარალს ვაყენებთ მას. ყველგან კვალს ვტოვებთ, მე კიდე სწორედ ამ ნაკვალების აღბეჭდვას ვცდილობ.

ზოგჯერ (თუმცა, იშვიათად) ერთსა და იმავე ადგილს ორჯერ ვუღებ სურათს, ხშირ შემთხვევაში იმიტომ, რომ სხვა კუთხიდანაც მსურს მისი მოსმენა. შეიძლება ვიფიქროთ, რომ ეს კინომატოგრაფიული მიდგომაა – მაგალითისთვის მონტაჟი რომ ავიღოთ – ის მსოფლიო კინოს ნარატივის ხერხადაა აღიარებული, თუმცა მე ამ აზრზს არ ვიზიარებ. ემპირიულია მთელი ჩემი ტექნიკა და ის დეტალები, რომლებსაც კონკრეტული ადგილებიდან ვარჩევ. ვცდილობ, მივიღო მაქსიმალური ინფორმაცია. აი, რატომ არ შემიძლია ვინმესთან ერთად მუშაობა. მე ადგილებს ყური უნდა ვუგდო. თუკი ვინმესთან შევალ დიალოგში, ეს იმ ადგილს ბოლოს მოუღებს. მარტო ყოფნა მჭირდება..

ფრანჩესკო ძანოტ: თითქოს, შენს მიერ გადაღებული ყველა სურათი პოპ არტს მიაგებს პატივს. როგორ მოახერხე გამოსახულებასა და სიტყვას შორის ასეთი ურთიერთობის აგება.

ვიმ ვენდერსი: ის სიტყვები, რომლებიც სურათს თან სდევენ, ერთგვარ ჰაიკუს წარმოადგენენ. სურათები ინტერპრეტირებას არ საჭიროებენ (თუნდაც იმიტომ, რომ მათი „გაგება“ არაა აუცილებელი). თუმცა, მაინც მსიამოვნებს როცა დამთვალიერებელი სურათის გაგებას ცდილობს. ჩემი ჰაიკუები აღქმაში გეხმარება. ალბათ შეგიმჩნევია გალერეებსა და მუზეუმებში დამთვალეირებელი ჯერ მოკლე აღწერებს რომ ეცნობა და შემდეგ თვითონ ნახატსა თუ სურათს. ეს გავრცელებული ფენომენია. სწორედ ამიტომ მიყვარს რაღაც ისეთის დამატება, რაც, ერთის მხრივ, ამ მოთხოვნას დააკმაყოფილებს და, მეორეს მხრივ, სიცარიელეს შეავსებს.

 სურათის გადაღება კონკრეტულ ადგილსა და მის ისტორიებს მარადიულობას სძენს. შეიძლება, მისი დროებითობა „სამუდამოდ“ დაფიქსირებული და შესწავლილი აღმოჩნდეს.  

 ფრანჩესკო ძანოტ: შენს სურათებში ხშირად ჩანს ამერიკის ფერები, რომლებიც ძალიან განსხვავდება ევროპული ფერებისგან. ხომ არ გაგიჭირდა ამ ფერებთან ადაპტირება თუ პირიქით – ისინი მაშინვე მიიღე (წითელი და ლურჯი, ცივი და თბილი ფერები, შენს სურათებში ხშრად ვაწყდებით კონტრასტულ ფერებს)?

ვიმ ვენდერსი: დასავლეთ ამერიკაში როცა დავიწყე მოგზაურობა, საკუთარ თვალებს ვერ ვუჯერებდი. აბსურდულ ფერებს ვაწყდებოდი. მიჭირდა მათი მიღება და იმაზე ფიქრიც კი, რომ ეს ფერები რეალური იყო. არადა, ეს ფერები ჩემს თვალწინ იშლებოდა. ასე, შეგუების მიზნით დავიწყე გადაღებები, ბოლოს კი იქამდე მივედი, რომ ეს კადრები ჩემს ფილმში: „პარიზი, ტეხასი“-შიც გამოვიყენე. ჩავჯექი მანქანაში და მარტო, თვეების განმავლობაში, ვლაშქრავდი ტეხასის, არიზონას, ნიუ-მექსიკოსა და იუტას მტვრიან გზებს. საბოლოოდ, ჩემი სიმორცხვეც დავძლიე. მას მერე, აღარასოდეს გამომიყენებია შავ-თეთრი ფირი. შეიძლება, ჩემი სიტყვები გაზვიადებული მოგეჩვენოს, მაგრამ – არა. თავიდან, ამ ფერებმა მართლა შემაშინეს, მაგრამ რაც უფრო მეტს ვიღებდი, მით უფრო მეტ თავისუფლებას ვიძენდი. ეს ფერები ფოტოგრაფად გადაქცევის საშუალებას მაძლევდნენ. ისიც უნდა აღვნიშნო, რომ გადაღებული მასალა იმდენად ზედაპირული მეჩვენებოდა, რომ ის არცერთხელ არ გადამითვალიერებია. მხოლოდ ფილმის გამოსვლის შემდეგ, პარიზში მკითხეს, ვაპირებდი თუ არა ამ ფოტოების გამოფენას. დაბეჭვდის შემდეგ მივხვდი, რომ ეს სურათები მხოლოდ გათავისუფლების პროცესი არ ყოფილა, ამ ყველაფერმა ჩემი ხანგრძლივი მოგზაურობისადმი მძაფრი სენსიტიურობაც განმივითარა.

#2

თქვენ თქვენი თავი „პეიზაჟების ფოტოგრაფად“ შერაცხეთ.
ასე ძლიერ რატომ გიზიდავთ პეიზაჟები?

პეიზაჟები ჩვენს ცხოვრებას ფორმას სძენენ, ხასიათს აყალიბებენ, ადამიანურ გარემოს ქმნიან. და თუ მათ მიმართ სიფრთხილესა და სენსიტიურობას გამოიჩენ, აღმოაჩენ, რომ ეს ადგილები სულაც არაა მხოლოდ უბრალო ადგილები, მათ უამრავი ისტორიის მოყოლა შეუძლიათ. ბევრი ჩემი ფილმის (მაგ: „ცა ბერლინის თავზე“, „ლისაბონური ამბავი“, „სასტუმრო მილიონი დოლარი“) შთაგონების წყარო, სწორედ ასეთი ადგილები გამხდარა. თუმცა, კინოში ადგილს, ამბისა და პერსონაჟების ფონზე, მეორეხარისხოვანი როლი უნდა ეკავოს. ხოლო ფოტოგრაფიაში – ცენტრალური.

შენს სურათებში იშვიათად, მაგრამ მაინც ჩნდებიან ადამიანები და ისიც მოშორებით მდგომნი. ადამიანის ფაქტორი თქვენთვის უმნიშვნელოა?

ჩემს სურათებში ადამიანებს უმნიშვნელოვანესი ადგილი უკავიათ. განსაკუთრებით მაშინ, როცა კადრში არ ჩანან. ადამიანი უამრავ კვალს ტოვებს. მე უფრო კულტურების, ცივილიზაციის შედეგებით, ნანგრევებთა და პროგრესით ვინტერესდები.

თქვენი გამოფენისა და წიგნის სათაურში „პლანეტა დედამიწა“ რა ქვეტექსტი იმალება? ის რომ ბუნება ჩვენამდე იყო, არის და იქნება და ის , რომ ბუნება ნებისმიერ ცივილიზაციაზე ბევრად ძლიერია ?

დიახ. ჩვენ ყოველთვის ვცდილობთ დავიჯეროთ, რომ მთელი მსოფლიოს ბატონ-პატრონები ვართ, ყველაფერი ჩვენ გვეკუთვნის და რასაც გვინდა იმას გავუკეთებთ ჩვენს პლანეტას. ეს ყველაფერი ძალიან სევდიანია. იმდენად ძველი ადგილები გადამიაღია, რომ მათ ფონზე კაცობრიობიოს ისტორია მხოლოდ წამის გაელვებაა. ამ დროს კი, ზოგი მათგანი უკვე ქრება (თუ უკვე არ გაქრა), ზოგი კი სწორედ ადამიანების დამსახურებით არსებობს. (ბუნებრივმა) პეიზაჟებმა თავმდაბლობაც კი შეიძლება გვასწავლონ.

შენს წიგნს „ადგილები“ პოეზიით ხსნი: სურათებს იმიტომ ვიღებ, რომ ისინი არ დავივიწყოთ და მათაც არ დაგვივიწყონ“.

მტკიცედ მჯერა, რომ ადგილები მოგონებებს ინახავენ; ჩვენ კი ამ მოგონებების ამოკითხვისა და გაგების უნარი შეგვწევს. რატომღაც გგვგონია, რომ სურათებითა და ფილმებით ჩვენ ვუქმნით ადგილებს მოგონებებს. მე მხოლოდ საწინააღმდეგო აზრის სტიმულირება მინდოდა. პლანეტაა უზენაესი მეხსიერება და არა ჩვენ, ჩვენი მასალები ან თუნდაც ჩვენი კომპიუტერების მეხსიერება.

რეჟისორი გამოსახულების შექმნელია, ის კადრებით მეტყველებს. თქვენი დაკვირვებით, რით განსხვავდებიან ერთმანეთისგან კინო და ფოტოგრაფია?

ფილმი ამბავს ეფუძნება, ამ ამბებს კი რეჟისორები, მწერლები და სცენარისტები ქმნიან. გარდა ამისა, ამბის თხრობა ხელოვნებისა და კულტურის ყველაზე ანტიკური ფორმაა. კინოში ანტიკური მითების გადმოსაცემად თანამედროვე ტექნოლოგიებს ვიშველიებთ. ფოტოგრაფიაში – პირიქით, ყოველშემთხვევაში ჩემთვის ასეა, ამბებს თვითონ ადგილები ყვებიან, ჩემი ფოტოაპარატი კი მათ უბრალოდ აფიქსირებს. გარდა ამისა, სურათის გადაღებისას მარტო უნდა ვიყო, სიმარტოვე ეს აუცილებელი პირობაა. ფილმზე მუშაობა კი უამრავი ადამიანის გარემოცვაში ყოფნას გულისხმობს, შემოქმედებითი აქტი მსახიობებს, ოპერატორებს, კომპოზიტორებს, რედაქტორს და ა.შ. . უნდა გაუზიარო.

თქვენთვის სურათების გადაღება, ერთგვარად, ფილმისთვის შესარჩევი ადგილების ვიზუალური დღიურია თუ თვითგამოხატვის დამოუკიდებელი საშუალება?

ჩემთვის ის აბსოლუტურად ავტონომიური აქტია. ზოგჯერ, სპეციალურად, მხოლოდ სურათების გადასაღებად ვმოგზაურობ. არ შემიძლია ერთდროულად ორი საქმის კეთება. ფილმზე მუშობისას, მთელი ჩემი ყურადღება პერსონაჟებზე, მათ ისტორიებზეა გადატანილი; სურათების გადაღებისას კი ინტუიციას ვეყრდნობი.

თქვენი ნამუშევრები ედვარდ ჰოპერსა და დევიდ ჰოკნის შეადარეს. თქვენ ამ პარალელზე რას ფიქრობთ?

მხატვრობამ დიდი გავლენა იქონია როგორც კინოზე, ისე ფოტოგრაფიაზე. ბავშვობაში მინდოდა მხატვარი გამოვსულიყავი და კინო ჩემთვის ერთგვარ დიდ ტილოს წარმოადგენდა. იან ვერმეერის შუქ-ჩრდილებისგან ძალიან ბევრი რამ ვისწავლე. დევიდ ჰოკნი უდიდესი თანამედროვე ხელოვანია, თუმცა გავლენების არ მჯერა. ბევრი ადამიანი ერთ სფეროში, ერთ თემაზე მუშაობს.

ციფრულ გამოსახულებაზე რას ფიქრობ?

კინოში ციფრულმა ტექნოლოგიამ ამბის თხრობის მხრივ უდიდესი გასაქანი მოგვცა, თანამედროვე მსოფლიოს გადაღების საშუალება, რასაც ვერ ვიტყოდი ფოტოგრაფიაზე. ციფრული კამერით სამი ფილმი გადავიღე, თუმცა ვერცერთმა მათგანმა ვერ მიმიზიდა, მათ სათამაშოებად უფრო აღვიქვამ. საშინელებაა, რომ შეგიძლია გადაიღო სურათი და ის ისე წაშალო, თითქოს არც ყოფილა.

ვიცი, რომ ძალიან გიყვართ ქალაქები და უდაბნოები. ისიც ვიცი, რომ გერმანიიდან წამოსვლის შემდეგ ცხოვრობდით პარიზსა და ლოს ანჯელესში. როგორ გამოიყურება თქვენი „ფავორიტი ადგილების“ სია?

ძალიან გრძელი და ცოტა არ იყოს მცდარი ლისტი გამომივა. ყოველთვის ისეთი შეგრძნება მეუფლება, თითქოს ადგილებს მე კი არა, თვითონ ადგილები მირჩევენ მე.

თქვენ თქვენს თავს არა გერმანელს ან ევროპელს, არამედ კოსმოპოლიტს უწოდებთ. რომელიმე ადგილისადმი თუ გრძნობთ განსაკუთრებულ სიახლოვეს?

ყოველთვის მშურდა იმ ადამიანების, რომლებიც კონკრეტული ადგილებისადმი განსაკუთრებულ კავშირს გრძნობენ, ის რაც მათში „სახლისა“ და „სამშობლოს“ შეგრძნებას ამძაფრებს. მე რაც შემეხება, ყოველთვის მხიბლავდა ის აზრი, რომ სამაყაროში უამრავი, უცნობი ადგილი არსებობდა. ჩემი იდენტობა კონკრეტულ, ნაცნობ ადგილს არ უკავშირდება, მე ძიების სურვილი მამოძრავებს, სწორედ მაშინ ვხვდები თუ ვინ ვარ რეალურად.

#3

თქვენზე რომელმა კინო-მაესტრომ იქონია გავლენა?

არასოდეს მიფიქრია, რომ ჩემზე რომელიმე რეჟისორს მოეხდინა გავლენა, ალბათ უფრო მხატვრობამ, კერძოდ კი – იან ვერმეერმა. 28 წლის ვიყავი, როცა ჩემმა მეგობარმა მირჩია მენახა იაპონელი რეჟისორის ფილმი „მოგზაურობა ტოკიოში“, რეჟისორის რომლის სახელიც კი არ ახსოვდა. წავედი ნიუ-იორკის კინო-თეატრში და ზედიზედ ოთხჯერ ვუყურე ოზუს ფილმს. დავინტერესდი, ახლო-მახლო კიდევ რა ფილმების ნახვა შემეძლო და მხოლოდ სამს მივაგენი. მაშინ, გადავწყვიტე ტოკიოში გამგზავრება და ყველა მისი ფილმის ნახვა. ჩემთვის ეს ფილმი გამოცხადებასავით იყო, მისი სიმარტივის გამო არა, აქ საუბარი იყო მამებზე, დედებზე, დებზე, ძმებზე, შვილებზე.. ყველას შეეძლო პერსონაჟებთან საკუთარი თავის იდენტიფიცირება. მისი ისტორიები მარტივი და ამავ დროულად უნივერსალური იყო. მაშინვე მივხვდი, რომ სწორედ ეს იქნებოდა ჩემთვის კინო.

თქვენს ფილმებში გზებს, მოედნებს, უდაბნოებს საკმაოდ დიდი სივრცე უკავიათ. უამრავ ინტერვიუში აღნიშნავთ კიდევაც, რომ თქვენთვის ადგილი ისეთივე მნიშნელოვანია, როგროც მსახიობი.

ბავშვობაში ძალიან პატარა ბინაში ვცხოვრობდით. მამაჩემი დიდი სახლის აშენებაზე ოცნებობდა და მან ეს ოცნება ამერიკაში აისრულა. უამრავი არქიტექტურული ჟურნალი ქონდა გამოწერილი. მახსოვს, როგორი გაოცებული ვათვალიერებდი ამ უზარმაზარ, მბზინავ სივრცეებს. ასე ექვსი-შვიდი წლის ვიქნებოდი, როცა დავიწყე ჩვენი სახლის დაპროექტება, სივრცეებს ჩემი ფანტაზიებითა და სიზმრებით ვქმნიდი.  კინოც ასე მუშაობს. გაფართოების საშუალებას აძლევს მათ, ვინც ვიწრო გარემოში ცხოვრობდა. პეიზაჟისადმი მხოლოდ ჩემეული მიდგომა მაქვს, არ ვფიქრობ, რომ ის რომელიმე, სხვა რეჟისორის დამოკიდებულებას წამოგავდეს.

ყოველთვის ასე ხდება, მოგზაურობისას ვხვდები ისეთ ადგილას, რომელიც აბსოლუტურად მიპყრობს და რომლისადმითაც განსაკუთრებული ურთიერთობა მიყალიბდება, აი, მაშინ ვიწყებ იმაზე ფიქრს, თუ რა ამბავი შეიძლება მოვყვე. ამბავიც მოულოდნელად ჩნდება და ზუსტად ვიცი, რომ ამ ამბის მოყოლა მხოლოდ ამ, კონკრეტულ ადგილასაა შესაძლებელი. ადგილი თვითონ მკარნახობს სიუჟეტს და არა პირიქით. შეუვსებელი, ცარიელი სივრცეები მიზიდავს. მაგალითად, ბერლინი კედლის დანგრევამდე ცარიელი სივრცეებით იყო მდიდარი, შემდეგ დაინგრა კედელი და მაშინვე, ყველა ეს სივრცე შეივსო.

თვლით, რომ ის ადგილები სადაც ვცხოვრობთ ჩვენზე გავლენას ახდენს?

ვფიქრობ, რომ ჩვენ ყველა  იმ ადგილების პროდუქტი ვართ, სადაც ვცხოვრობთ. ჩემი აზრით, ქალაქის სტრუქტურა ადამიანის სტრუქტურად იქცა. მაშინვე ხვდები, ესა თუ ის ადამიანი რომაელია თუ ბერლინელი. აქ არაფერ შუაშია ენა და აქცენტი, ყველაფერი მენტალურ მდგომარეობაზეა დამოკიდებული.

შენი ფილმები იმ ადამიანებზეა, რომლებიც მოგზაურობას საკუთარი იდენტობისა და ფესვების საძებნად იწყებენ. ამერიკაში 10 წელი ცხოვრობდით, თქვენი  ფილმების სიუჟეტები სამყაროს ყველა კუთხე-კუნჭულში იშლება. მუდმივი მოგზაურობის ფონზე, როგორ ნარჩუნდება შინ ყოფნის შეგრძნება?

წლების განმავლობაში ვფიქრობდი, რომ გზა ჩემი სახლი იყო. გზაში ყოფნა მაბენდიერებდა. წარსულში, ძალიან მაღიზიანებდა მსგავს კითხვებზე პასუხის გაცემა, ჩემთვის გზაში ყოფანა იმდენად სასიამოვნო იყო, რომ ვერ ვხდებოდი მაინცდამაინც სახლში რატო უნდა დავრჩენილიყავი. დროთა განმავლობაში, მას შემდეგ რაც მოვინახულე ტოკიო, სან ფრანცისკო, ავსტრალიის უდაბნოები, ბერლინი, ლისაბონი, დასავლეთ ამერიკა მივხვდი, რომ სწორედ ეს ადგილები მანიჭებს შინ ყოფნის შეგრძნებას და სწორედ ამ ადგილებისადმი განვიცდი ნოსტალგიას.

მუსიკამ თქვენს ფილმებზე რა გავლენა იქონია?

მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვობაში ფოტოაპარატიც მქონდა და ვიდეოპროექტორიც, ჩემ ყველაზე დიდ გატაცებად მაინც კითხვა რჩებოდა. მახსოვს, ბებიაჩემს, მთელი დღე, როგორ ვაიძლებდი რაღაცების წაკითხვას. კითხვისას ის ტექსტს თითს აყოლებდა, მანამ სანამ  დამოუკიდებლად არ ვისწავლე კითხვა. მას მერე მჯერა, რომ წიგნში ყველაზე მომხიბვლელი არა თვითონ სიტყვები, არამედ ხაზებს შორის არსებული ცარიელი სივრცეა, რომელიც წარმოსახვაში მეხმარება. ვცდილობ, ჩემს ფილმებში კადრებს შორის დავტოვო სივრცე. მუსიკა კი ამ სივრცეებში ქარისამებრ დაქრის. ფილმზე მუშობისას უნდა ვიცოდე, თუ სად იშლება ამ ფილმის სიუჟეტი და  ფონად რა მუსიკა ადევს. ამ ორი პირობის გარეშე ვერ ვახერხებ ფილმზე მუშაობის დაწებას.

თარგმ. axavild

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s