ინტერვიუ ვიტორიო დე სიკასთან

cant8

დე სიკა:  როდესაც ფილმი „ბავშვები გვიყურებენ“ (I bambini ci guardano, 1944)  გამოვიდა ფაშისტური პერიოდი იყო, ჩვენს პატარა ქვეყანაში აბსურდი ტრიალებდა.  მაშინ მომთხოვეს, რომ წავსულიყავი ვენეციაში და მეხელმძღვანელა  ფაშისტური კინოსკოლისთვის. მე უარი ვთქვი, ასე რომ ეს ჩემი პატარა, უიღბლო ფილმი ისე გამოვიდა ეკრანებზე, რომ რეჟისორი ნახსენებიც არ იყო.

   ნეორეალისტურ ფილმებს ავთენტურ ადილებზე არ იღებენ. ეს შიშველი რეალობა არ არის, ეს არის პოეზიის საშუალებით გაფილტრული რეალობა, სახეცვლილი რეალობა. ეს არ არის ზოლა და ნატურალიზმი, აქ არ არის მახინჯი საგნების ადგილი.

ჩარლზ სამოელსი: პოეტურობაში გულისხმობთ მსგავს ეპიზოდებს, როცა, მაგალითად, „ველოსიპედების ქურდებში“(Ladri di biciclette, 1948) მამას შვილი ტრატორიაში მიჰყავს, რომ ცოტა ხნით მაინც გაექცეს თავს დატეხილ პრობლემებს?

დე სიკა:  ოჰ, ეს ერთ-ერთი იშვიათი ნათელი სცენაა ფილმში.

ჩარლზ სამოელსი: და ამავე დროს სევდიანიც.

დე სიკა:  დიახ, სწორედ ამას ვგულისხმობ პოეტურობაში.

ჩარლზ სამოელსი: თქვენ თქვით, რომ ნეორეალიზმი ესაა პოეზიის საშუალებით გაფილტრული რეალობა. და მაინც,  ეს რეალობა საკმაოდ სასტიკია, რადგან თქვენ აიძულეთ იყავით თქვენი თანამემამულეები ომის დასრულებისთანავე კვლავ განეცადათ ის ყველაფერი, რაც მათ სულ ახლახანს გადაიტანეს. პროტესტის გრძნობა არ გაუჩნდათ?

დე სიკა:  ნეორეალიზმი დაიბადა მას შემდეგ, რაც ტოტალურად დაიკარგა თავისუფლება, არა მხოლოდ პიროვნული, ასევე მხატვრული და პოლიტიკურიც. ეს იყო აჯანყების ფორმა სულის შემხუთველი დიქტატურის წინააღმდეგ, რომელიც შეურაცხყოფდა მთლიანად იტალიას. როდესაც ომი წავაგეთ, აღმოვაჩინეთ ჩვენი დამსხვრეული მორალი. პირველი ფილმი, რომელიც ღირსების რეკონსტრუქციისთვის დადებულ ერთ პატარა აგურად შეიძლება ჩაითვალოს იყო – „შუშა“ ( Sciuscia, 1946)

ჩარლზ სამოელსი: ძველი დრო ხომ არ გენატრებათ?

დე სიკა: ძალიან. „უმბერტო დ.“ (Umberto D. ,1952) ყოველგვარი კომპრომისის გარეშე შეიქმნა, ყოველგვარი დათმობების გარეშე.

ჩარლზ სამოელსი:  „ველოსიპედების ქურდები“ ?

დე სიკა: ჩემთვის „უმბერტო დ.“ უნიკალურია. მიუხედავად იმისა, რომ „ველოსიპედების ქურდებს“ დიდი წარმატება მოჰყვა, ის მაინც შეიცავს გარკვეულ სენტიმენტალურ კომპრომისებს.

  იტალიაში დაახლოებით ასამდე მსახიობია. ნუ, თუ ცოტა კრიტიკული ხარ – ნაკლებიც. ცხოვრებაში კი, მილიონობით. „ველოსიპედების ქურდებისთვის“ მხოლოდ ერთი პროდუსერი მაძლევდა ფულს. დევიდ სელზნიკი იყო ერთადერთი, რომელმაც დაინახა ამ პროექტის საჭიროება, მაგრამ მას აინტერესებდა, ვის ავიყვანდი მამის როლზე.

  ვუთხარი, რომ მჭირდებოდა ნამდვილი იტალიელი კაცი მუშათა კლასიდან, რადგან იმ დროინდელი პროფესიონალი მსახიობებიდან არავინ იყო შესაფერისი (მასტროიანი შეიძლებოდა, მაგრამ მაშინ ძალიან ახალგაზრდა იყო, სულ რაღაც ცხრამეტი წლის). იცი ვინ უნდოდა როლზე სელზნიკს? კერი გრანტი. გრანტი სასიამოვნო, გულითადი, მაგრამ ძალიან დახვეწილი და ბურჟუაზიული გარეგნობისაა. მის ხელებზე ბებერები არ არის. თავი ჯენტლმენად მოაქვს. მე კი მჭირდებოდა ადამიანი, რომელიც ჭამს როგორც მუშა, მოძრაობს როგორც მუშა, რომელსაც შეუძლია გულწრფელად ტირილი, რომელიც ცემს ცოლს და მისდამი სიყვარულს მის მხრებზე, საჯდომზე და თავში ტყაპუნით გამოხატავს. კერი გრანტი ასეთ რამეებს არ სჩადიოდა და არც შეეძლო ამის გაკეთება. ამიტომაც, სელზნიკმა უარი მითხრა ფულის მოცემაზე და ფილმის დასაფინანსებლად ისევ მათხოვრობა მომიწია, როგორც ყოველთვის. სამაგიეროდ, ჩემი კომერციული ფილმებისთვის ფულის შოვნა ყოველთვის ადვილი იყო.

ჩარლზ სამოელსი: ბრესონმა ჩემთან დაიჩივლა, რომ თქვენ, ნეორეალისტები, ფილმების სტუდიაში გახმოვანებით რეალურების შეგრძნებას კარგავთ, რადგან ხმა არის პიროვნების გამოხატვის უტყუარი ფორმა.

დე სიკა:  ხმა კი არა, ის – თუ რას ამბობენ პერსონაჟები.

ჩარლზ სამოელსი: და მაინც, რატომ ახმოვანებთ ფილმებს?

დე სიკა: იმიტომ, რომ ფული არ მაქვს. „ველოსიპედების ქურდები“ ასი ათასი დოლარი დაჯდა, „შუშა“ ოცი ათასი. ასეთი ბიუჯეტით ძვირადღირებულ, ხმისჩამწერი აპარატურით აღჭურვილ კამერებს ვერ გავწვდებოდი.

ჩარლზ სამოელსი: თქვენ მუშაობდით როგორც ფერად, ისე შავ-თეთრ ფილმებზე. რომელი გირჩევნიათ?

დე სიკა: შავ-თეთრი, რადგან რეალობა შავ-თეთრ ფერებშია.

ჩარლზ სამოელსი: ეგ როგორ?

დე სიკა: ფერი ყურადღებას ფანტავს. როდესაც ფერად ფილმში თქვენ ხედავთ ლამაზ პეიზაჟს, გავიწყდებათ ამბავი. ფერებს ამერიკელები იყენებენ მიუზიკლებში. ყველა ჩემი საუკეთესო ფილმი შავ-თეთრია.

ჩარლზ სამოელსი: დღესდღეობით, კრიტიკოსების უმეტესობა ამტკიცებს, რომ ნამდვილი კინოხელოვანი წერს ისე, როგორც იღებს.

დე სიკა: არ არის ასე. რეჟისურა სრულიად განსხვავდება წერისგან. ეს სიცოცხლის შექმნაა. თუ „ველოსიპედების ქურდებს“ სხვა გადაიღებდა, შეიძლება კარგი გამოსულიყო, მაგრამ ჩემი ფილმისგან აბსოლუტურად განსხვავებული იქნებოდა.

ჩარლზ სამოელსი: ანუ, თქვენი აზრით, დიალოგები გამოსახულებასთან შედარებით ნაკლებად მნიშვნელოვანია?

დე სიკა: კინოში მხოლოდ გამოსახულებაა მთავარი. პატარა მაგალითს გეტყვი და ზუსტად გაიგებ, რასაც ვგულისხმობ. „ძმები კარამაზოვების“ მიხედვით ხუთი ფილმი შეიქმნა, ყველა საშინელებაა. მხოლოდ ერთი მიუახლოვდა დოსტოევსკის:  ფიოდორ ოცეპის ვერსია. აი, რა შემთხვევაშია რეჟისორი ავტორი. ყველა ეს ფილმი ერთსა და იმავე ამბავს გვიყვება, მაგრამ მხოლოდ ერთი გამოვიდა კარგი.

ჩარლზ სამოელსი: რატომ არის თქვენი ფილმების ძირითადი თემა პატარა ბავშვების ტრაგედიებზე?

დე სიკა: იმიტომ, რომ ბავშვები ცხოვრებაშიც იტანჯებიან. უდანაშაულოები ყოველთვის ისჯებიან.

ჩარლზ სამოელსი: სწორედ ეს თემაა ფილმში „ბავშვები გვიყურებენ“. მაგრამ, უფრო აღსანიშნავი ამ ფილმში გმირების წესიერებაა. გამაღიზიანებლად ცნობისმოყვარე მეზობელიც კი ადამიანური ხდება, როდესაც წყალი გამოაქვს ბავშვის მომვლელი ქალისთვის. ეს ადამიანთა მიმართ თქვენი რწმენის გამოხატულებაა?

დე სიკა: ყველა ჩემი ფილმი ადამიანური სოლიდარობის ძებნაა. „ველოსიპედების ქურდებში“ ეს სოლიდარობა ჩანს, მაგრამ რამდენ ხანს გრძელდება? ოცდაოთხი საათი. ვიღაც მხოლოდ ამ სოლიდარობის მომენტს განიცდის. ეს წყლიანი ჭიქაც ერთ-ერთია. ორი საათის შემდეგ აღარ იქნება ერთობა. ადამიანები ვეღარ შეძლებენ ერთმანეთის ატანას.

ჩარლზ სამოელსი: მაგრამ მთავარია რომ ეს სოლიდარობის აქტი შედგა.

დე სიკა: ხო, მაგრამ ვიღაცას სჭირდება რომ ეს უფრო დიდ ხანს გაგრძელდეს.

ჩარლზ სამოელსი: ეს შესაძლებელია?

დე სიკა: არა. ადამიანის არაკომუნიკაბელურობა მარადიულია.

ჩარლზ სამოელსი: არაკომუნიკაბელურობა თუ ეგოიზმი?

დე სიკა: რაღაცას გეტყვი. ჩემი ფილმებისთვის მინდოდა დამერქმია, არა მათი დღევანდელი სათაურები, არამედ „ეგოიზმი#1“, #2, #3. „უმბერტო დ.“ არის „ეგოიზმი#4“.

ჩარლზ სამოელსი: თქვენი მომდევნო  ფილმი „სამოთხის კარიბჭე“ (La porta del cielo, 1945) მოგწონთ?

დე სიკა: არა, ეს მარტო იმიტომ გადავიღე რომ გერმანელებისგან დამეცვა თავი. ვატიკანმა საკმარისად ორთოდოქსულად არ მიიჩნია ფილმი და ნეგატივი გაანადგურა. ყოველთვის, როცა ფაშისტები მეკითხებოდნენ, როდის დავამთავრებდი ამ ფილმს და წავიდოდი ვენეციაში, სულ ვპასუხობდი, რომ ჯერ ისევ ვმუშაობდი ფილმზე. სადღაც ორი წელი გავწელე.  იმ დღეს დავამთავრე ფილმზე მუშაობა, როცა ამერიკელები რომში შემოვიდნენ. ეს შეკვეთილი ფილმი იყო. რაღაც კარგი მომენტებიც არის მასში, მაგრამ  სასწაულის სცენა ფინალში საშინელებაა. ეს ფილმი მხოლოდ იმიტომ გაკეთდა, რომ ფაშისტებს გადავრჩენოდი.

ჩარლზ სამოელსი:  „ველოსიპედების ქურდებში“ მუსიკას მაყურებელის ემოციური ფონის გასამძაფრებლად იყენებთ?

დე სიკა: ჩემს კინოში მუსიკის წინააღმდეგი ვარ, გარდა იმ სცენისა ფილმში – „ფინცი-კონტინის ბაღი“ (Il giardino dei Finzi-Contini, 1970), სადაც ძველ ებრაული გოდება ისმის, მაგრამ პროდიუსერები ყოველთვის დაჟინებით ითხოვენ მუსიკას.

ჩარლზ სამოელსი: თქვენ თქვით, რომ ეს ფილმი („ველოსიპედების გამტაცებლები“) გარკვეულ კომპრომისებს შეიცავს..

დე სიკა: კომპრომისებს არა, უფრო დათმობებს. მცირე, რომანტიკულ სენტიმენტალიზმს მამა-შვილს შორის.

ჩარლზ სამოელსი: მაგრამ, ეს ხომ ფილმის მთავარი ხიბლია.

დე სიკა: კი, მე  გეთანხმებით, რომ „ველოსიპედების ქურდები“ და „უმბერტო დ.“ ჩემი საუკეთესო ფილმებია, მაგრამ ვთვლი, რომ ეს უკანაკნელი უკეთესია.

   რაც შეეხება „ფინცი – კონტინის ბაღს“ მე ბედნიერი ვარ, რომ ეს გადავიღე, იმიტომ,რომ მან დამაბრუნა ჩემს ძველ კეთილშობილურ მიზნებთან. რადგან, აქამდე მხოლოდ ფულის არ ქონა მანადგურებდა. არცერთ ჩემს კარგ ფილმს, რომელიც ჩემი სახსრებით გადავიღე, არანაირი შემოსავალი არ მოუტანია. მხოლოდ ჩემმა ცუდმა ფილმებმა მოიტანა ფული. ფული ხდებოდა ჩემი განადგურების მიზეზი.

ინტერვიუ ჩაწერილია 1971 წლის 9 მაისს.

თარგ. ნინო დოლიაშვილი

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s